De European Health Data Space (EHDS) is een Europese verordening die gaat zorgen voor betere beschikbaarheid van elektronische gezondheidsgegevens en betere regulering van de markt voor zorginformatiesystemen (EPD’s). Op nationaal niveau én over de landsgrenzen heen. En altijd op een veilige, transparante en ethisch verantwoorde manier.
Vanaf 2025 start de invoering van
de European Health Data Space.
Ook wel de EHDS.
Dit is een Europese verordening, een soort Europese wet.
De EHDS gaat over regels voor het gebruik
van elektronische gezondheidsgegevens.
Het doel is het verbeteren van de
kwaliteit van de gezondheidszorg.
Dat heeft voordelen voor de hele maatschappij.
Burgers krijgen meer controle over gezondheidsgegevens
die zorgverleners over hen vastleggen.
Zorgverleners hebben dan minder administratie...
en onderzoekers, innovators en beleidsmakers
kunnen makkelijker en veiliger onderzoek doen.
Dat sluit aan bij het beleid in Nederland.
Zorgverleners die jou behandelen,
kunnen makkelijker gegevens bekijken
die andere zorgverleners over jou hebben.
Onderzoeken hoeven bijvoorbeeld niet dubbel.
Zo kunnen zorgverleners je sneller en beter helpen...
en hoeven ze minder vaak gegevens over te
schrijven van het ene naar het andere systeem.
Dat scheelt zorgverleners veel tijd.
Tijd die ze nu kunnen besteden aan patiënten.
Ook in het buitenland.
Bijvoorbeeld als je op vakantie bent in een
ander land in de Europese Unie...
of wanneer je in een grensregio woont.
Zo wordt het mogelijk dat een zorgverlener in het
buitenland kan zien waar jij allergisch voor bent.
Ook beleidsmakers, innovators en onderzoekers...
krijgen beter toegang tot anonieme
elektronische gezondheidsgegevens.
Alle lidstaten van de Europese Unie zetten
hiervoor een aparte organisatie op.
Onderzoek naar bijvoorbeeld nieuwe behandelingen
kan zo sneller, makkelijker en veiliger.
Er zijn ook regels.
Alle elektronische patiëntendossiers waar
zorgverleners gezondheidsgegevens opslaan,
moeten aan dezelfde eisen voldoen.
Zo kunnen de gegevens goed bekeken worden
door zorgverleners en onderzoekers.
Alle gegevens blijven dus veilig bij de
bron, waar de zorgverleners ze opslaan.
Wil je meepraten, meedenken, meedoen
of wil je meer weten over de EHDS?
Ga naar de website
Waarom de EHDS van belang is voor de zorg van morgen
Door te zorgen voor goede databeschikbaarheid voor primair en secundair gebruik en een gereguleerde EPD-markt, draagt de EHDS bij aan een toekomstbestendig zorgsysteem dat opgewassen is tegen de uitdagingen waar de zorg voor staat.
Zorgverleners die toegang hebben tot volledige en actuele gezondheidsgegevens zijn minder tijd kwijt aan administratie en uitzoekwerk, maken minder snel medische fouten en hebben meer werkplezier. Patiënten die inzicht hebben in gegevens over hun gezondheid, krijgen meer regie over hun gezondheid, kunnen werken aan preventie en gaan beter voorbereid naar de dokter. En onderzoekers, beleidsmakers en innovators kunnen met geanonimiseerde gegevens uit binnen- en buitenland de zorg toekomstbestendiger maken.
Meer regie en zeggenschap voor de burger
Burgers krijgen met de komst van de EHDS ook meer regie over elektronische gezondheidsgegevens die over hen zijn opgeslagen. Daarvoor bevat de EHDS een aantal rechten.
Bijvoorbeeld het recht om gegevens in te zien, het recht om gegevens aan een EPD toe te voegen en het recht om gegevens te corrigeren. Maar ook het recht om bepaalde zorgverleners de toegang tot bepaalde gegevens te weigeren en het recht om bepaalde gegevens uit te sluiten van primair of secundair gebruik (opt-out). Deze laatste rechten noemen we beperkingsrechten.
Implementatie EHDS-onderdelen gebeurt stapsgewijs
De bepalingen uit de EHDS worden gefaseerd van toepassing; in 2027, 2029, en 2031. De implementatie in nationale wetgeving sluit hierop aan en zal gebeuren in twee zogenoemde ‘tranches’.
Overzicht EHDS-onderdelen per toepassingsfase (klik op de afbeelding om te vergroten)
Eerst worden de EHDS-onderdelen geïmplementeerd die in het eerste kwartaal van 2027 moeten zijn gerealiseerd:
- De organisaties die nodig zijn voor de naleving van de EHDS-regels worden aangewezen, zoals een Autoriteit Digitale Gezondheid (ADG), die de rechten en plichten rondom databeschikbaarheid voor primair gebruik gaat faciliteiten en monitoren. En een Health Data Access Body (HDAB) die gezondheidsgegevens toegankelijk en opvraagbaar gaat maken voor secundair datagebruik. Deze organisaties moeten in het eerste kwartaal van 2029 operationeel zijn.
- Zelfbeoordeling van EPD-systemen wordt mogelijk gemaakt onder de Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg (Wegiz). De EHDS staat alleen zelfbeoordeling van EPD-systemen toe, terwijl deze beoordeling onder de Wegiz gebeurt via certificering door een derde partij. Afstemming van beide wetten op dit punt voorkomt dubbel werk, onduidelijkheid en onnodige kosten. Daarbij blijft een test in de digitale testomgeving een verplicht onderdeel van de zelfbeoordeling.
Lopende programma’s kunnen implementatie EHDS ondersteunen
Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) werkt samen met partijen in zorg en ICT en in lijn met het Integraal Zorgakkoord (IZA) en de Nationale visie en strategie voor het gezondheidsinformatiestelsel (NVS) al hard aan goede gegevensuitwisseling en databeschikbaarheid.
Omdat de EHDS aansluit op deze ambities, kunnen ook bestaande nationale programma’s – zoals het landelijk dekkend netwerk en de generieke functies - bijdragen aan de implementatie van de EHDS. En het programma HDAB-NL werkt al aan de ontwikkeling van de technische functionaliteiten van de nog aan te wijzen Health Data Access Body (HDAB).
EHDS raakt iedereen die met zorg te maken heeft
De EHDS raakt iedereen die nu of in de toekomst met de zorg te maken heeft. Zorgaanbieders, patiënten, onderzoekers en ICT-leveranciers – allemaal krijgen ze onder de EHDS bepaalde rechten en plichten. Maar de impact verschilt per doelgroep en dat vraagt om een gerichte, passende ondersteuning bij de implementatie. Dit wordt momenteel nader uitgewerkt.
EHDS helpt, maar lost niet alles op
De verwachtingen van de EHDS zijn hooggespannen, zeker onder patiëntvertegenwoordigers en onderzoekers. De verordening gaat helpen om onze nationale ambities rondom het nationale gezondheidsinformatiestelsel te realiseren. Ze biedt niet voor alle uitdagingen een oplossing, maar complementeert en versterkt nationale initiatieven.
Archief
De informatie op deze website wordt regelmatig geschoond. Op zoek naar eerdere (nieuws)berichten? Bekijk onze archieven via datavoorgezondheid.nl en gegevensuitwisselingindezorg.nl (tot oktober 2024)