De Gezondheidsdata-autoriteit (GDA) wordt opgericht om toe te zien op de beschikbaarheid, toegankelijkheid en het veilige gebruik van digitale gezondheidsgegevens. Zo ontstaat meer samenhang en duidelijkheid over het delen en gebruiken van digitale gezondheidsgegevens, met aandacht voor de rechten van burgers, de belangen van zorgverleners en de mogelijkheden voor onderzoek en innovatie.
Eén Europees kader
De European Health Data Space (EHDS) zorgt voor één Europees kader voor het delen en gebruiken van digitale gezondheidsgegevens. Hierdoor kunnen zorgverleners makkelijker over de juiste gegevens beschikken wanneer dat nodig is voor de zorg. Patiënten krijgen meer inzicht in hun eigen gezondheidsgegevens en daarmee meer controle over hun gezondheid. Ook maakt de EHDS het mogelijk om gezondheidsgegevens onder bepaalde voorwaarden veilig te gebruiken voor bijvoorbeeld wetenschappelijk onderzoek, innovatie en het maken van beleid.
De EHDS vraagt om nieuwe publieke taken
Iedere lidstaat moet organisaties aanwijzen die verantwoordelijk zijn voor het primaire gebruik van elektronische gezondheidsgegevens (een Autoriteit voor digitale gezondheid, ADG) en voor secundair gebruik (een Health Data Access Body, HDAB).
De ADG krijgt onder meer taken rond de toegankelijkheid van systemen en technische voorzieningen, de rechten van burgers en de samenwerking op Europees niveau. De HDAB beoordeelt aanvragen voor toegang tot gezondheidsgegevens, verleent vergunningen hiervoor en zorgt ervoor dat gegevens onder voorwaarden en in een veilige omgeving kunnen worden gebruikt voor bijvoorbeeld onderzoek.
Nederland kiest ervoor om de taken van de ADG en de HDAB onder te brengen in één nieuwe organisatie: de Gezondheidsdata-autoriteit (GDA). De GDA wordt opgericht als een zelfstandig bestuursorgaan.
Eén organisatie voor samenhang
De keuze voor één organisatie komt voort uit de samenhang tussen primair en secundair gebruik van digitale gezondheidsgegevens. De taken van de ADG en de HDAB maken gebruik van deels dezelfde afspraken, voorzieningen en infrastructuur. Door deze taken binnen één organisatie te beleggen, kunnen ze efficiënter en effectiever worden uitgevoerd en ontstaat een herkenbaar aanspreekpunt voor alle partijen die met digitale gezondheidsgegevens werken.
De GDA is nog in ontwikkeling
De toekomstige Gezondheidsdata-autoriteit moet bijdragen aan een betere en meer samenhangende inrichting van verantwoordelijkheden, systemen en afspraken rond digitale gezondheidsgegevens. De precieze inrichting van de GDA wordt de komende periode verder uitgewerkt. De GDA zal uiterlijk in het eerste kwartaal van 2029 operationeel zijn.
Wat staat al vast en wat nog niet?
Wat vaststaat is dat Nederland de taken moet uitvoeren die de Europese verordening EHDS toekent aan de ADG en de HDAB. Ook is besloten om deze taken onder te brengen in één nieuwe organisatie: de Gezondheidsdata-autoriteit (GDA).
Hoe de GDA er precies uit komt te zien, staat nog niet vast. Over de inrichting van de organisatie worden nog keuzes gemaakt. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om de verdere concretisering van taken, verantwoordelijkheden, bevoegdheden, dienstverlening en de verhouding tot bestaande organisaties.
Nog niet alle antwoorden zijn bekend. De verdere uitwerking vindt zorgvuldig en transparant plaats, en in samenwerking met belanghebbende partijen. Regelmatig zullen er updates worden opgenomen in de nieuwsbrief.
Wat betekent dit voor betrokken partijen?
Als taken, verantwoordelijkheden of bevoegdheden veranderen, kan dat gevolgen hebben voor organisaties, medewerkers, samenwerkingsverbanden en bestaande dienstverlening. Ook kan het betekenen dat bestaande afspraken of werkwijzen moeten worden aangepast. Partijen die hierdoor geraakt worden, worden vroegtijdig betrokken. Niet pas wanneer het ontwerp van de GDA klaar is, maar juist tijdens het analyseren en verkennen van de taken, verantwoordelijkheden en onderlinge samenhang.
Wat de GDA niet wordt
De komst van de GDA betekent niet dat alle verantwoordelijkheden rondom de uitwisseling van digitale gezondheidsgegevens bij deze organisatie komen te liggen.
- Het ministerie van VWS blijft stelselverantwoordelijk voor de gezondheidszorg. De GDA wordt belast met de regie op primair en secundair gebruik van gezondheidsgegevens.
- De Autoriteit Persoonsgegevens blijft de privacytoezichthouder. De GDA neemt de taken van de Autoriteit Persoonsgegevens niet over.
- De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) blijft verantwoordelijk voor het kwaliteitstoezicht. Daarnaast is voorzien dat de IGJ het markttoezicht op EPD-systemen krijgt. Ook op onderdelen van het toezicht op informatiebeveiliging bij primair gebruik blijft de IGJ een rol houden.
De GDA wordt niet automatisch de uitvoeringsorganisatie voor het hele gezondheidsinformatiestelsel. Bestaande partijen en organisaties blijven vooralsnog bestaan en houden hun bestaande taken en verantwoordelijkheden. Wel wordt onderzocht welke diensten en taken mogelijk bij de GDA moeten en/of kunnen worden belegd, welke taken elders kunnen worden belegd en wat dit betekent voor de betrokken organisaties.
Samen werken aan de toekomstige GDA
De inrichting van de GDA gebeurt stap voor stap. De komende periode staat daarom in het teken van analyseren, verkennen en samen met betrokken partijen verder uitwerken.
Zo werken we toe naar een GDA die niet alleen voldoet aan de Europese verplichtingen, maar ook aansluit op de Nederlandse praktijk en op de ontwikkeling van het gezondheidsinformatiestelsel. De GDA helpt de versnipperde informatievoorziening in de zorg te verbeteren. Daarmee kan de kwaliteit van de zorg verder toenemen.
Contact
Heb jij een vraag over de GDA? Mail deze naar programmagda@minvws.nl. Je krijgt dan zo snel mogelijk antwoord.