De EHDS zorgt voor betere toegang tot gezondheidsgegevens voor onderzoek, beleid en innovatie. Dit zogenoemde secundaire datagebruik zorgt er mede voor dat de zorg voor iedereen goed, toegankelijk en betaalbaar blijft.
Onderzoekers krijgen onder de EHDS eenvoudiger toegang tot beter bruikbare datasets met geanonimiseerde of gepseudonimiseerde (versleutelde) gezondheidsgegevens. Ook krijgen zij gemakkelijker inzicht in welke data beschikbaar is, waar deze zich bevindt, wat de kwaliteit ervan is en onder welke voorwaarden deze kan worden hergebruikt. Dit alles op een veilige, betrouwbare en transparante manier.
Hoe gaat de EHDS hiervoor zorgen?
De Health Data Access Body
In het kader van de EHDS moet elk EU-land een Health Data Access Body (HDAB) aanwijzen of oprichten. Deze HDAB gaat ervoor zorgen dat gezondheidsgegevens – geanonimiseerd of gepseudonimiseerd (versleuteld) – worden verstrekt aan de partij die ze aanvraagt voor bijvoorbeeld wetenschappelijk onderzoek.
Dit draagt bij aan databeschikbaarheid, want waar een vergunning wordt verleend, moet data snel beschikbaar worden gemaakt.
Alle EU-lidstaten moeten vóór maart 2027 in wetgeving een HDAB aanwijzen of oprichten. Vanaf maart 2029 moet de HDAB operationeel zijn.
Verder bepaalt de EHDS dat elke lidstaat metadata (data over data) moet aanleveren voor een Europese metadatacatalogus, die het zoeken naar geschikte data(sets) makkelijker maakt.
Sterkere regierol voor de burger door recht om secundair gebruik te beperken
De EHDS gaat ook zorgen voor een sterkere regierol voor de burger. Burgers krijgen makkelijker en beter toegang tot en zeggenschap over elektronische gegevens over hun gezondheid.
Een van die rechten is de opt-out secundair gebruik: het recht om elektronische gezondheidsgegevens vanuit de bron niet beschikbaar te stellen voor hergebruik voor onderzoek, beleid en innovatie.
Op dit moment wordt uitgewerkt hoe burgers hun keuzes, zoals dit opt-out recht, straks in de praktijk kunnen gebruiken binnen het Nederlandse zorgstelsel. Daarbij wordt gekeken naar een begrijpelijke inrichting voor burgers, een goede aansluiting op de zorgpraktijk en technische haalbaarheid.