Er komt een Gezondheidsdata-autoriteit voor meer regie, duidelijkheid en vertrouwen rond het gebruik van elektronische gezondheidsgegevens. Jaap Eikelboom is sinds 1 juni de kwartiermaker die de oprichting van dit nieuwe zelfstandig bestuursorgaan (zbo) voorbereidt. Zijn eerste weken in die rol zitten erop. Maar wat heeft hij al gedaan? En wat wil hij de komende tijd bereiken?
Veel gesprekken die laten zien: we beginnen niet bij nul
Jaap is vooral veel gesprekken aan het voeren. Dagelijks praat hij met tal van mensen van binnen en buiten VWS, rond primair én secundair datagebruik. "Het is echt opvallend hoe makkelijk het is om in deze rol met mensen in gesprek te komen. Mensen zoeken me actief op, met concrete vragen. Dat laat zien dat iedereen wil meedoen en bijdragen. Heel positief!"
Wat Jaap uit al die gesprekken vooral meeneemt? "Dat er veel enthousiasme is. En dat er veel ontwikkelingen zijn, bij diverse organisaties. Neem Nictiz, VZVZ, MedMij, het programma HDAB-NL, Health-RI en Zorgverzekeraars Nederland; zij hebben al mooie initiatieven rond primair en secundair gebruik gestart. Daarop willen we natuurlijk voortbouwen."
Grootste uitdaging: voor verbinding zorgen
Uitdagingen ziet Jaap ook. "Door al die gesprekken kom ik erachter waarmee men bezig is en hoe ver men is. Maar ook dat we nog veel te verbinden hebben. Een van de kernvragen daarbij is hoe je al die verschillende partijen, met uiteenlopende taken en verantwoordelijkheden rond primair én secundair gebruik, bij elkaar brengt in één krachtige, gezaghebbende en effectieve organisatie, met een heldere, eenduidige filosofie en cultuur."
"Ik zie heel veel puzzelstukjes. Of het er 1.000 of 5.000 zijn, weet ik nog niet. Daarvoor ga ik nu eerst de hoekjes en de randjes leggen."
Nu al resultaten boeken
Als er iets is dat in Jaaps’ verhaal steeds weer terugkomt, is het de nadrukkelijke intentie om in aanloop naar maart 2029 – wanneer de zbo uiterlijk volledig operationeel moet zijn – al resultaten te gaan boeken.
Een mogelijke aanpak die Jaap omschrijft is dat VWS samen met de betrokken partijen in aanloop naar maart 2029 al op vrijwillige basis op onderdelen gaat werken als een soort 'pre-GDA'. "Er komt tot die tijd al een aantal deel- en hoofdproducten gereed, waarmee we kunnen gaan ‘oefenen’ met de inrichting van de GDA. Denk aan onderdelen van het Landelijk Dekkend Netwerk en het Landelijk Afsprakenstelsel, maar ook aan bijvoorbeeld onderdelen van de Health Data Access Body – de HDAB. In overleg met de betrokken partijen willen we kijken waar we in 2027 al mee kunnen starten."
Eerst helder krijgen: wat gaat de GDA doen..
De afgelopen weken heeft Jaap daarom met zijn team het huiswerk voor de komende zes maanden gedefinieerd en opgehakt in blokken van op te leveren documenten, bijeenkomsten en samenwerkingen. "Zo willen we eind van dit jaar komen tot een door alle belanghebbenden gedragen taakanalyse. Welke taken rond primair en secundair gebruik worden bij de zbo belegd? Welke taken worden nu al door andere partijen uitgevoerd? Hoeveel mensen zijn daarvoor nodig, met welke deskundigheden? Al dat soort aspecten moeten helder zijn, willen we tot een zbo komen die de EHDS-verplichtingen goed kan uitvoeren. De gesprekken daarover beginnen na de zomer.”
..en wat is ons verhaal
Wat ook nog ontbreekt, is het verhaal van de zbo in heldere taal, vertelt Jaap. "Iedereen zoekt: waarom die zbo? Wat brengt die ons? Wat betekent de GDA voor de burger, voor de zorg en voor VWS? Dat verhaal is nodig voor houvast." Ook met dat dragende verhaal gaan Jaap en zijn team, samen met betrokken partijen, de komende tijd aan de slag. “Met als doel dat het in Q3 van dit jaar staat.”
"Wat ik nu al kan zeggen: de oprichting van de zbo is niet puur een ICT-opgave. Het gaat over de kwaliteit en de veiligheid van de gezondheidszorg in de toekomst."
Wat kunnen betrokken partijen zelf al doen?
Jaap: "Wat ik hoop, kortom, is dat we met dat heldere verhaal en die taakanalyse op zak, al in de loop van 2027 kunnen beginnen met ons te gedragen als pre-GDA die op onderdelen al resultaten boekt.”
Van alle betrokken partijen vraagt dat, dat ze nu al goed nadenken: wat betekent het als we nu ingrijpen in onze eigen processen? Past dat in wat we straks met de zbo willen bereiken? En: wat kunnen wij doen om in aanloop naar maart 2029 al resultaten te boeken onder de noemer van de GDA? “Daar gaan we graag met iedereen over in gesprek.”
"Ik nodig alle partijen van harte uit om samen met ons de schouders eronder te zetten. Zodat we al zo snel mogelijk resultaten kunnen gaan boeken.”