Zorgverleners moeten snel en veilig kunnen beschikken over betrouwbare patiëntgegevens, zodat zij de juiste zorg op de juiste plek kunnen bieden. Bestuurders van de IZA- en AZWA-partijen en van het Informatieberaad Zorg kwamen 4 november opnieuw bijeen om concrete afspraken te maken op het gebied van gegevensuitwisseling en databeschikbaarheid.
Zij gaven akkoord op verschillende voorstellen die voorlagen. Zo stemden bestuurders onder andere in met een intersectorale activiteitenkaart (inclusief prioriteitstelling) voor het gezondheidsinformatiestelsel, maakten ze afspraken over de digitale verpleegkundige overdracht en bespraken ze de voortgang van onder andere beeldbeschikbaarheid in de medisch-specialistische zorg.
Waarom is gegevensuitwisseling en databeschikbaarheid belangrijk?
Goede gegevensuitwisseling helpt zorgverleners om de zorg op elkaar af te stemmen en voorkomt dat zij gegevens steeds opnieuw moeten vastleggen, opzoeken of opvragen. Voor de patiënt betekent dit continuïteit; zo hoeft de patiënt bijvoorbeeld zijn verhaal niet elke keer opnieuw te herhalen. Ook krijgen patiënten zelf beter inzicht in hun eigen medische gegevens en meer regie over hun gezondheid. Daarnaast is databeschikbaarheid belangrijk om nu en in de toekomst meer gebruik te kunnen maken van hybride zorg en AI-toepassingen.
Eén overzicht voor alle sectoren
Er moet, door alle partijen, nog veel gebeuren voor de totstandkoming van de infrastructuur voor gegevensuitwisseling in de zorg. Tijdens de eerdere gezamenlijke werksessie van 28 januari, spraken de bestuurders af om de activiteiten van de verschillende zorgsectoren op één kaart bij elkaar te brengen. Die kaart laat zien wat partijen moeten doen, wie aan zet is, wat prioriteit heeft en wanneer verplichtingen ingaan. De kaart geeft ook weer wanneer landelijke onderdelen gereed zijn voor ontwikkeling door leveranciers en wie welke taak heeft bij de implementatie. De bestuurders stemden in met de activiteitenkaart als uitgangspunt voor inzicht, overzicht en prioritering, en met het voorgestelde vervolgproces. De ontwikkelingen op de activiteiten worden gevolgd en twee keer per jaar bespreken de bestuurders de voortgang op basis van een bijgewerkte activiteitenkaart.
Minder opnieuw vastleggen met eOverdracht
Wanneer een patiënt of cliënt overgaat naar een andere zorgverlener, gaan ook gegevens mee. Denk aan het zorgplan, medische informatie en informatie over de gezondheidstoestand. Verpleegkundigen moeten deze gegevens nu vaak opnieuw vastleggen. Met eOverdracht verloopt de verpleegkundige overdracht elektronisch en volgens vaste afspraken. Elektronische zorgdossiers sluiten daardoor op elkaar aan en omdat verpleegkundigen ook dezelfde termen gebruiken, kunnen gegevens steeds opnieuw worden gebruikt. Dat verkleint het risico op fouten, vermindert administratief werk en ondersteunt de continuïteit en kwaliteit van zorg.
Beroepsvereniging V&VN vroeg de partijen om prioriteit te geven aan eOverdracht en zich te verbinden aan het groeipad in de activiteitenkaart. De partijen spraken hun commitment aan dit groeipad uit. De betrokken partijen zetten de opdrachtverlening aan leveranciers in gang.
Gegevensuitwisseling ondersteunt samenwerking tussen ziekenhuizen
Goede gegevensuitwisseling is een faciliterende voorwaarde voor de uitvoering van veel andere IZA-afspraken, waaronder de afspraken over concentratie en spreiding. Als meerdere ziekenhuizen betrokken zijn bij de behandeling van een patiënt, moeten zorgverleners bijvoorbeeld de medische beelden kunnen bekijken die elders zijn gemaakt. De partijen in de medisch-specialistische zorg hebben een monitor opgesteld om de voortgang op vier prioriteiten te volgen. Naast beeldbeschikbaarheid gaat het om de toestemmingsvoorziening Mitz, het bruikbaar uitwisselen van een patiëntsamenvatting en digitale ondersteuning van het multidisciplinair overleg. Tijdens het overleg bespraken de bestuurders de voortgang en concludeerden zij dat alle betrokken partijen vanuit hun eigen verantwoordelijkheid, de juiste stappen zetten op de vier prioriteiten. Via de planningstafel voor de medisch-specialistische zorg blijven zij de voortgang volgen.
Landelijke en Europese ontwikkelingen
In het tweede deel van het overleg bespraken de bestuurders een aantal belangrijke ontwikkelingen binnen het gezondheidsinformatiestelsel. Dit is het geheel van digitale voorzieningen, afspraken en regels waarmee zorgverleners en organisaties medische gegevens veilig en eenduidig kunnen delen. Dit gebeurt allemaal op basis van een landelijk dekkend netwerk; wat vergeleken kan worden met het aanleggen van een (digitaal) wegennetwerk voor de zorg.
Zo brengt de Europese verordening European Health Data Space (EHDS) uniforme, wettelijk afdwingbare verplichtingen voor databeschikbaarheid met zich mee. De EHDS vraagt veel van alle zorgpartijen. De belangrijkste verplichtingen worden gefaseerd van kracht vanaf maart 2029 en maart 2031.
Ook moet ieder EU-land toezichthoudende en uitvoerende rollen inrichten. In Nederland worden deze rollen samengebracht in een nieuw, onafhankelijk zelfstandig bestuursorgaan, de Gezondheidsdata-autoriteit (GDA). De bestuurders deelden hun perspectief op hoe deze nieuwe autoriteit zich zou moeten verhouden tot de bestaande organisaties en verantwoordelijkheden. Zowel VWS als de zorginstellingen benadrukten het belang van een efficiënt stelsel als geheel. De aandachtspunten uit het overleg worden meegenomen bij het uitwerken van het voorstel over de taken en verantwoordelijkheden van de toekomstige GDA.
Tenslotte verkent een aantal IZA initiatieven, samen met de zorgverzekeraars (ZN), de mogelijkheden om de IZA-initiatieven duurzaam voort te zetten en landelijk op te schalen. ZN heeft toegelicht hoe de diensten van een nieuw op te zetten organisatie (werktitel NewCo), kunnen bijdragen aan de benodigde versnelling van de ontwikkeling van een landelijke infrastructuur. NewCo ondersteunt zorgverleners en patiënten met digitale voorzieningen voor datadeling en samenwerking in de zorg, gebruik makend van een onderliggend platform, waarvan mogelijk delen kunnen worden hergebruikt in de ontwikkeling van het landelijk dekkend netwerk. Zodra het landelijk dekkend netwerk, inclusief de generieke functies en afspraken, beschikbaar is gaat NewCo daarop aansluiten. Zo versterken de landelijke ontwikkelingen op korte en langere termijn elkaar.
De bestuurders benadrukten dat het geheel van boven genoemde ontwikkelingen goed op elkaar moeten aansluiten en samen moeten bijdragen aan een duurzaam en effectief gezondheidsinformatiestelsel.