Fysieke weerbaarheid van organisaties in de zorg
De Europese Unie heeft in 2022 de CER-richtlijn (Critical Entities Resilience) aangenomen, die van toepassing is op essentiële processen. Deze richtlijn heeft tot doel organisaties – waaronder zorginstellingen – voor te bereiden op scenario’s die de veiligheid van onze samenleving ernstig kunnen bedreigen, zoals terroristische misdrijven, sabotage en natuurrampen. Dit heeft directe gevolgen voor organisaties in de sector gezondheidszorg.
Op welke organisaties is de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten van toepassing?
De CER-richtlijn wordt omgezet in Wet weerbaarheid kritieke entiteiten (Wwke). Deze wet is van toepassing op kritieke processen in Nederland, zoals de drinkwatervoorziening, energievoorziening en delen van de gezondheidszorg. Organisaties die als essentieel worden beschouwd voor het functioneren van maatschappelijke functies en activiteiten, worden aangeduid als 'kritieke entiteiten'. De ministers kunnen op basis van een sectorale risicobeoordeling en vooraf vastgestelde organisaties aanwijzen. Deze criteria komen deels uit de Wwke, en worden verder uitgewerkt in een ministeriële regeling van VWS. De minister van VWS zal deze kritieke entiteiten uiterlijk één maand na inwerkingtreding van de Wwke aanwijzen. Na de aanwijzing heeft een kritieke entiteit 10 maanden de tijd om een eigen risicobeoordeling uit te voeren en te voldoen aan de vereisten in de Wwke.
Wanneer moet je als organisatie voldoen aan de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten?
De CER-richtlijn wordt omgezet in de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten en verder uitgewerkt in een algemene maatregel van bestuur. Vervolgens zal het ministerie van VWS specifieke maatregelen voor de zorg uitwerken in een ministeriële regeling.
In deze regeling worden onder andere criteria opgenomen die bepalen welke zorgorganisaties als kritieke entiteit worden aangewezen. Zij worden hierover schriftelijk geïnformeerd. De vaststelling van deze ministeriële regeling staat gepland voor het tweede kwartaal van 2026. De kritieke entiteiten hebben na aanwijzing 10 maanden om een risicobeoordeling uit te voeren en aan de verplichtingen uit de wet te voldoen.
Wet weerbaarheid kritieke entiteiten, de Wwke.
Sommige diensten zijn onmisbaar voor het
goed functioneren van onze maatschappij.
Zoals energie, drinkwater en de gezondheidszorg.
Organisaties die cruciaal zijn voor deze dienstverlening
moeten weerbaar zijn tegen fysieke dreigingen.
Denk aan terrorisme, sabotage en natuurrampen.
Daarom heeft de Europese Unie de CER,
richtlijn Critical Entities Resilience, aangenomen.
In Nederland zetten we deze richtlijn om
in de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten, de Wwke.
Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
wijst kritieke entiteiten aan op basis van
de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten in de gezondheidszorg.
Kritieke entiteiten zijn organisaties
die onmisbaar zijn voor de diensten in de zorg.
Denk aan diensten van zorgaanbieders, EU-referentielaboratoria,
organisaties die geneesmiddelen onderzoeken, farmaceuten,
fabrikanten van belangrijke medische hulpmiddelen voor noodsituaties...
en organisaties met een groot- handelsvergunning voor medicijnen.
Als eerste stap voert het ministerie een risicobeoordeling
uit voor de gezondheidssector.
Het ministerie bepaalt ook welke criteria worden gebruikt
voor het aanwijzen van kritieke entiteiten.
De kritieke entiteiten worden aangewezen zodra de wet geldt,
medio 2026 tot uiterlijk 17 juli 2026.
Is een organisatie aangewezen als een kritieke entiteit,
dan hebben ze na aanwijzing 10 maanden de tijd
om aan de verplichtingen van de wet te voldoen.
Kritieke entiteiten hebben een zorgplicht.
Dat betekent dat ze een risicobeoordeling moeten doen.
Op basis van de risico’s moet een organisatie maatregelen nemen
om fysieke incidenten te voorkomen, beperken en beheersen.
Denk aan plannen maken voor crisisbeheersing
of maatregelen nemen voor toegangsbeveiliging.
Daarnaast hebben ze een meldplicht.
Serieuze incidenten moeten binnen 24 uur
gemeld worden in het NCSC-meldportaal.
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd
houdt toezicht op de kritieke entiteiten uit de zorg.
Daarnaast moeten kritieke entiteiten
zich weren tegen digitale dreigingen.
Daarom zijn ze ook verplicht
om te voldoen aan de Cyberbeveiligingswet.
Zo is de gezondheidszorg in
de toekomst meer weerbaar tegen dreigingen.
Wil je meer weten over de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten?
Ga naar datavoorgezondheid.nl/wwke
Don't speak Dutch?
There's also an English version of the animation.