Kamerbrief over voortgang op de agenda databeschikbaarheid in de zorg

De minister behandelt in zijn brief de voortgang op een aantal belangrijke bouwstenen om databeschikbaarheid te bereiken.

Nationale visie en strategie

De Nationale visie en strategie (NVS) is het kompas richting databeschikbaarheid in 2035. Met acht overkoepelende doelstellingen over drie plateaus, zorgt de NVS voor richting en samenhang in lopende initiatieven. Volgens de minister leidt de NVS al tot betere samenwerking en realistischere planningen.

In zijn Kamerbrief beschrijft de minister de voortgang van de NVS per plateau.

• Plateau 1 (2023–2026) is gericht op interoperabiliteit, oftewel het veilig en efficiënt uitwisselen van gegevens tussen zorg-ICT-systemen. Dit plateau heeft vertraging opgelopen door onder meer de complexiteit van de opgave, afhankelijkheid van leveranciers en de komst van de European Health Data Space (EHDS), die herijking van de Wegiz-gegevensuitwisselingen vraagt.
• Plateau 2 (2027–2030) richt zich op databeschikbaarheid voor netwerkzorg en het voldoen aan EHDS-verplichtingen. De activiteiten van dit plateau worden verder uitgewerkt tot een voorstel voor uit te voeren programma’s. Daarbij wordt ook vooruitgekeken naar plateau 3 (2031–2035) - sommige activiteiten worden misschien naar voren worden gehaald.

De zorg-ICT-markt

In april 2023 is het Actieplan zorg-ICT-markt voor gegevensuitwisseling met de Kamer gedeeld. Aanleiding was dat de doelen voor elektronische gegevensuitwisseling en databeschikbaarheid in de zorg, zoals beschreven in het Integraal Zorgakkoord (IZA) en de NVS, door knelpunten in de zorg-ICT-markt lastig te behalen zijn. Deze markt kent volgens de ACM concurrentiebeperkende kenmerken, wat zorg-ICT duurder kan maken en innovatie kan remmen.

Met het actieplan neemt de minister van VWS regie op de zorg-ICT-markt door partijen te betrekken, te verbinden en aan te sturen. Steeds in samenwerking met zorgaanbieders, koepels, ICT-leveranciers, brancheorganisaties, toezichthouders en zorgverzekeraars.

In zijn Kamerbrief geeft de minister een update over belangrijke onderdelen van het actieplan:

• De Meerjarenagenda zorg-ICT-markt uit de NVS-portfolio wordt integraal overgenomen in het actieplan, voor een eenduidig overzicht van landelijke programma’s en initiatieven.
• Verdere inzet op marktverkenning en trendanalyse om inzicht te krijgen in de werking van de markt.
• Gebruik van keurmerken voor gegevensuitwisseling waar relevant, met financiering door de sector zelf.
• Voortzetting van het programma Ondersteuning Koepels Zorg, voor betere samenwerking binnen en tussen zorgsectoren. Een evaluatie eind vorig jaar liet een positief beeld zien.
• Ontwikkeling van een gedragscode voor samenwerkingsafspraken, met inzet op openheid en interoperabiliteit.

Het Actieplan liep officieel af in 2025, maar de minister benadrukt dat dit onderwerp structureel aandacht blijft krijgen, onder andere via versterking van het mededingingsbeleid en het creëren van een open markt voor EPD-systemen, conform de eisen van de EHDS.

Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg (Wegiz)

De Wegiz maakt het mogelijk om via algemene maatregelen van bestuur (AMvB’s) gegevensuitwisselingen aan te wijzen die elektronisch en gestandaardiseerd moeten plaatsvinden. Het doel: betere beschikbaarheid van gegevens in het zorgproces, betere zorg voor de patiënt en minder administratieve lasten voor zorgverleners.

De in de voortgangsbrief van december 2024 gecommuniceerde data van publicatie en/of inwerkingtreding van de AMvB’s van de vijf geprioriteerde gegevensuitwisselingen op de Meerjarenagenda Wegiz wijzigen. De redenen hiervoor zijn onder andere: afhankelijkheid van generieke functies, landelijk dekkende infrastructuren; beperkte leverancierscapaciteit en de komst van de EHDS.

De doorlopende impactanalyse Wegiz-EHDS laat zien dat de conformiteitsbeoordeling door derden in de Wegiz botst met de EHDS-benadering van zelfbeoordeling door leveranciers. Daardoor kunnen de AMvB’s nu juridisch niet in proces worden gebracht.

Over de voortgang per gegevensuitwisseling zegt de minister:

• Medicatieoverdracht: actueel elektronisch medicatieoverzicht, met kickstarts in Friesland en Rijnmond; landelijke opschaling vanaf medio 2026.
• Basisgegevensset Zorg (BgZ): kwaliteitsstandaard en NEN-norm vastgesteld; VIPP5 afgerond met 91% van de deelnemende instellingen die alle modules behaalde.
• Beeldbeschikbaarheid: NEN-norm gereed; landelijke implementatie gepland voor 2026.
• eOverdracht: uitbreiding naar 14 samenwerkingsverbanden, essentieel voor verpleegkundige overdracht.
• Acute zorg: implementatie van de Richtlijn Gegevensuitwisseling Acute Zorg (2022) wordt gestimuleerd via het programma Met Spoed Beschikbaar (MSB 2.0); doel is dat relevante medische gegevens direct beschikbaar zijn voor huisartsen, ambulances en de SEH.

Europese AI-verordening

De AI-verordening is op 1 augustus 2024 in werking getreden en wordt gefaseerd van toepassing. De verordening kent een risico-gebaseerde benadering: hogere risico’s leiden tot strengere verplichtingen, waarbij die verplichtingen in de zorgsector vooral gericht zijn medische hulpmiddelen onder de Medical Devices Regulation (MDR) en de In Vitro Diagnostic Regulation (IVDR).

De minister wil zorgen voor een doeltreffende uitvoering: risico’s beheersen en tegelijkertijd ruimte houden voor nuttige en verantwoorde innovatie. VWS werkt samen met andere ministeries aan de Uitvoeringswet AI-verordening, coördineert Europese normalisatie en stimuleert AI-geletterdheid via het programma Realisatie AI in de zorg.

Alle hoofdstukken van de AI-verordening, inclusief regels voor medische hulpmiddelen, gelden vanaf 2 augustus 2027, hoewel de datum mogelijk verschuift door voorstellen zoals de Digital Omnibus AI. Nationale uitvoering omvat aanwijzing van bevoegde instanties, toezicht en inrichting van een regulatory sandbox.

Databeschikbaarheid voor burgers

Een van de doelstellingen van de NVS is dat burgers volledige toegang hebben tot gegevens over hun gezondheid, zodat zij weloverwogen keuzes kunnen maken en werk kunnen maken van gezondheid en preventie.

Rondom databeschikbaarheid voor de burger benoemt de minister drie onderwerpen:

• Persoonlijke gezondheidsomgeving (PGO): in maart 2025 zijn drie PGO-leveranciers geselecteerd voor de doorontwikkeling van het MedMij Afsprakenstelsel tot 2027. Jaarlijks worden door de ontwikkelpartners twaalf projecten uitgevoerd met aandacht voor toegankelijkheid, begrijpelijkheid en overzichtelijkheid.
• VWS gaat verder met de ontwikkeling van Mijn Gezondheidsoverzicht: een publieke inzagefunctie die burgers toegang biedt tot gegevens over hun gezondheid, ondersteund door een pseudoniemen-referentieservice (PRS) en een vertrouwde authenticatiedienst (VAD) voor veiligheid en gebruiksgemak.
• Ontsluiting van meer gegevens: VWS-initiatief MeerMed heeft tot doel om meer gezondheidsgegevens uit verschillende zorgsectoren te ontsluiten in de persoonlijke gezondheidsomgevingen (PGO’s). Met een focus op concrete implementatie-ondersteuning in de huisartsenzorg, medisch-specialistische zorg, geestelijke gezondheidszorg (ggz), geboortezorg en langdurige zorg. OGPI ontsluit gezondheidsgegevens bij publieke instellingen, inclusief RVP-gegevens vanaf 1992. In 2025 werd voorbereid: bevolkingsonderzoeken, prenatale en neonatale screenings, en de Schengen-medicijnverklaring. Verdere ontsluiting van reisvaccinaties wordt verwacht in de tweede helft van 2026.

Een stevige basis voor databeschikbaarheid

De minister laat met zijn Kamerbrief laat zien dat we met gerichte regie, prioritering en samenwerking een stevige basis voor databeschikbaarheid hebben gelegd. De koers van de NVS werkt. In 2026 volgt meer informatie over technische onderdelen, terwijl we samen het stelsel verder versterken en versnellen voor toekomstbestendige zorg.