Ieder kwartaal organiseert de IZA-thematafel Databeschikbaarheid & AI* (voorheen Digitalisering & Gegevensuitwisseling) een bijeenkomst waar de verschillende leden van deze thematafel de voortgang en lopende initiatieven delen. Deze bijeenkomsten zijn bedoeld voor alle stakeholders en geïnteresseerden in deze thematafel. Zowel IZA-partners als niet-IZA partners zijn van harte welkom. Naast het delen van informatie wordt er ook input opgehaald over zaken die de deelnemers bezighouden. Op donderdag 8 januari vond er, digitaal, weer een kwartaalbijeenkomst plaats.
Actualiteiten IZA/AZWA:
Werkgroep verder onder nieuwe naam: Databeschikbaarheid & AI
De kwartaalbijeenkomst van 8 januari vond voor het eerst plaats onder de vernieuwde naam “Databeschikbaarheid & AI”. Artificial Intelligence (AI) is namelijk nu onderdeel van de thematafel. Onder de thematafel vallen nu de werkgroepen gegevensuitwisseling, AI, PGO en secundair datagebruik. De werkgroep Digitale & Hybride zorg wordt opgenomen in een andere thematafel, maar er zullen nog wel updates gegeven worden op dit gebied. Hielke van Rijn geeft vanaf dit jaar het stokje van thematafeltrekker over aan Karoline Moors.
Bestuurlijk overleg in teken van gegevensuitwisseling en databeschikbaarheid
Daarnaast zal het bestuurlijk overleg (BO IZA/AZWA), dit keer tijdens de ICT&Health World Conference in Maastricht, grotendeels in het teken staan van gegevensuitwisseling en databeschikbaarheid. Hier komt ook het Informatieberaad Zorg samen met de bestuurders van het BO IZA/AZWA om de strategie en afstemming te versterken. Dit is een mooie kans om momentum te creëren voor onze onderwerpen.
Implementatiestrategie gezondheidsinformatiestelsel bijna klaar
De implementatiestrategie voor het gezondheidsinformatiestelsel is na een uitgebreide consultatie grotendeels afgerond. Resterende opmerkingen worden verwerkt en degenen die feedback gaven krijgen input wat ermee wordt gedaan. Er komt een werkagenda om de implementatie concreet op te pakken.
TEHDAS 2 – werkgroep secundair datagebruik
Nictiz presenteerde de eerste algemene bevindingen uit de tweede consultatieronde (de ‘wave 2’) van de TEHDAS2. Doel van TEHDAS2 (‘Towards European Health Data Space’) is het opstellen van richtlijnen voor secundair datagebruik binnen de Europese Health Data Space (EHDS). Elf van de richtlijnen stonden in oktober en november 2025 ter consultatie via online vragenlijsten. Nederland behoort tot de top 3 van landen die participeerden in deze tweede consultatieronde, wat een sterke betrokkenheid laat zien. Aanvullend hierop organiseerden Nictiz en RIVM een consultatiesessie met tachtig deelnemers in oktober. De deelnemers waren een diverse groep, van koepelorganisaties tot zorgprofessionals, onderzoeksinstellingen en beleidsmakers. Zij koppelden zowel inhoudelijke feedback als sentimenten die leefden terug.
In de gezamenlijke feedback uit vragenlijsten en consultatiesessie kwamen zorgen naar voren, met name over de haalbaarheid van implementatie per maart 2029, coherentie, terminologie, rollen en verantwoordelijkheden en onzekerheid over totale kosten. Uit de feedback blijkt dat er behoefte is aan een implementatie in fases, en duidelijkere, concrete instructies. Er komt een rapport waar de uitkomsten in worden gebundeld en er wordt gekeken naar hoe interpretatievraagstukken en uitvoeringsknelpunten worden geadresseerd.
De volgende consultatieronde voor wave 3 staat gepland in mei en juni 2026 (zie voor updates en deelname de TEHDAS2-website). In juni wordt weer een fysieke consultatiesessie georganiseerd. Uitnodiging volgt. Houd hiervoor de Nictiz nieuwsbrief (aanmelden kan hier) of de Nictiz LinkedIn pagina in de gaten.
Bekijk hier de details in de presentatie.
Bij vragen kan contact op worden genomen met Alexandra Kapeller en Silva Verelst, alexandra.kapeller@nictiz.nl en silvia.verelst@nictiz.nl.
Intensiveringsagenda digitale en hybride zorg – werkgroep digitale en hybride zorg
De beweging naar digitale en hybride zorg is er, maar lang niet snel genoeg is geconstateerd in de IZA midterm review en monitor. Daarom is door de IZA/AZWA partijen een intensiveringsagenda opgesteld voor het opschalen én implementeren van digitale en hybride zorg, en ‘omschalen’ van bestaande processen voor ondersteuning gezondheid, zorg en welzijn. Vragen hierbij zijn: Welke afspraken lopen achter als het gaat om uitkomsten en impact. En bij welke afspraken gaan we echt impact maken? Hoe wordt dit geconcretiseerd?
Er worden geen nieuwe subwerkgroepen gevormd maar er wordt voortgebouwd en aangesloten op wat er in te dagelijkse praktijk al gebeurt, en zijn ook niet-IZA-partijen welkom om actief bij te dragen. De agenda wordt in januari afgerond voor Q1 2026. Ook bij volgende kwartaaloverleg van dit AZWA/IZA thema wordt de voortgang weer besproken.
Bekijk de geprioriteerde onderwerpen van Q1 en Q2 2026, het proces en meer in de presentatie.
Ben jij iemand of ken jij iemand die met deze onderwerpen bezig is (bij voorkeur ook in de praktijk), en een actieve bijdrage wil leveren op een van de geprioriteerde onderwerpen, of heb je een andere vraag? Neem dan contact op met John Rijsdijk en Chris Flim: J.Rijsdijk@zn.nl en cp.flim@minvws.nl.
Patiëntvriendelijke termen – werkgroep PGO
In medische dossiers kunnen veel lastige termen staan, zoals ‘diabetes mellitus type 2’ of gonartrose. Voor patiënten kan dit moeilijk te begrijpen zijn wanneer zij deze medische termen zien in de Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO).
Daarom heeft Nictiz op verzoek van VWS het project Patiëntvriendelijke Taal opgestart. Samen met een vertaalbureau hebben zij zich gefocust op SNOMED-concepten in begrijpelijke taal.
SNOMED is hét internationale medisch terminologiestelsel, dat is een verzameling van medische begrippen en synoniemen die worden gebruikt door artsen om medische data vast te leggen van patiënten en uit te wisselen in zorgsystemen. Wanneer een zorgsysteem een SNOMED terminologie gebruikt, wordt dit in de PGO omgezet in een begrijpelijke term voor patiënten.
Dit maakt de Persoonlijke Gezondheidsomgeving gebruikersvriendelijker voor burgers/patiënten.
Nictiz kijkt of Articificial Intelligence (AI) kan worden ingezet voor het project, om op te schalen, kosten te reduceren en het proces meer te automatiseren. Zij willen dit jaar de volwassenheid van het AI model goed hebben, wat betekent dat het model consistent de gewenste kwaliteit output geeft.
Een andere mijlpaal voor dit jaar is om alle SNOMED concepten uit de Diagnose Thesaurus van begrijpelijke taal te voorzien.
Bekijk meer informatie en mijlpalen in de presentatie.
Bij vragen kun je contact opnemen met Jasmin Setoe, jasmin.setoe@nictiz.nl.
Generieke functies – werkgroep gegevensuitwisseling
Het programma Implementatie Generieke Functies werkt samen met het zorg- en ICT-veld aan de afspraken, standaarden en voorzieningen die nodig zijn om data op het juiste moment op de juiste plek beschikbaar te krijgen. De zes generieke functies betreffen: Identificatie (wie logt in?), Authenticatie (ben je wie je zegt te zijn?), Toestemming (heeft de patiënt akkoord gegeven?), Autorisatie (welke gegevens mag je inzien?), Lokalisatie (waar staan de gegevens?) en Adressering (wat is het digitale adres om gegevens te ontvangen?)
Het programma heeft hard gewerkt om de te behalen doelstelling ‘Definition of Done’ in 2025 te behalen. Er blijkt echter meer tijd nodig te zijn, naar verwachting tot medio 2026.
De generieke functies vormen ook een belangrijke bouwsteen in de implementatiestrategie van de IZA.
De stand van zaken en globale planning vind je hier in de presentatie [presentatie]. Vanuit het programma wordt de komende periode gewerkt aan een gedetailleerdere planning voor het zorg en ICT-veld.
Bij vragen kan contact op worden genomen met Programmateam op di-igf@minvws.nl.
Rondje langs het veld – Zilveren kruis
Voor de verzekerden zijn digitale zorg en digitalisering cruciaal voor toegankelijke en passende zorg. Zorgverzekeraars investeren daarom landelijk samen in digitalisering, gegevensuitwisseling en databeschikbaarheid. Denk hierbij bijvoorbeeld aan chatmogelijkheden in plaats van in de wacht staan.
Wel kent de digitalisering in de zorg nog de nodige uitdagingen, zo blijft gebruik door zorgverleners en patiënten achter, zijn veel zorgsystemen relatief gesloten of kan samenwerking tussen zorgaanbieders beter.
Digizorg, Zorgviewer en Zorg Bij Jou zijn drie grote, strategische (IZA) trajecten, gericht op landelijke inzet en grootschalig gebruik van digitale zorg, databeschikbaarheid en gegevensuitwisseling.
Zilveren Kruis kijkt daarnaast actief naar initiatieven binnen IZA om overlap te reduceren en samenwerking te versterken. Ook worden op verschillende niveaus activiteiten georganiseerd, zoals webinars over AI-ontwikkelingen in de zorg.
Wil jij ook graag een presentatie geven tijdens het IZA-kwartaaloverleg?
Stuur dan een mail naar di-iza@minvws.nl.